Tháng Chín, những thửa ruộng bậc thang phía Tây tỉnh Tuyên Quang bước vào mùa lúa chín. Từ Hoàng Su Phì, Hồ Thầu, Thông Nguyên đến Tân Tiến, Nậm Dịch, Pờ Ly Ngài, Bản Máy, Thàng Tín… sắc vàng trải dài trên những triền núi không chỉ tạo nên bức tranh mùa Thu đặc sắc mà còn mở ra một hành trình trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và đời sống vùng cao.
Ruông bậc thang thôn Tả Sử Choóng xã Nậm Dịch
Mùa vàng đến, những thửa ruộng bậc thang nối tiếp nhau men theo sườn núi, tạo thành những đường cong mềm mại giữa mây trời phía Tây Tuyên Quang. Từ trên cao nhìn xuống, từng lớp ruộng chín vàng xen giữa màu xanh của rừng, nương chè và những bản làng tạo nên một bức tranh vừa hùng vĩ vừa gần gũi.
Với Danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, vẻ đẹp ấy không chỉ được tạo nên bởi thiên nhiên. Đó là thành quả lao động của nhiều thế hệ đồng bào các dân tộc đã khai phá đất đai, dẫn nước, tạo nên những thửa ruộng bậc thang để duy trì cuộc sống giữa núi rừng.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thị Hoài cho rằng, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì không chỉ có giá trị về cảnh quan mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa, lịch sử và tri thức sản xuất được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Bởi vậy, mùa lúa chín không chỉ là thời điểm đẹp nhất để ngắm ruộng bậc thang. Đây còn là lúc du khách có thể cảm nhận rõ hơn mối quan hệ giữa con người với đất, với núi rừng và với những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua thời gian.
Nếu sắc vàng là lời mời đầu tiên thì trải nghiệm chính là lý do để du khách ở lại lâu hơn. Một chuyến đi về phía Tây có thể bắt đầu từ việc đứng trên triền núi ngắm lúa chín, nhưng sẽ trở nên đáng nhớ hơn khi du khách được trực tiếp tham gia vào đời sống của người dân.
Đó có thể là một buổi trải nghiệm gặt lúa, đập lúa thủ công, bắt cá chép ruộng, giã cốm; là những phút ngồi bên bàn trà thưởng thức chè Shan tuyết; hay đơn giản là nghe người dân kể chuyện về bản làng, về mùa vụ và những phong tục đã gắn bó với cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Chủ tịch UBND xã Thông Nguyên Vũ Thế Phương cho biết, địa phương đang hướng tới việc biến những công việc quen thuộc của người dân thành sản phẩm trải nghiệm cho du khách, Trước đây, khách đến chủ yếu để ngắm ruộng. Nay, chúng tôi muốn du khách được trải nghiệm nhiều hơn, như gặt lúa, hái chè, pha trà, bắt cá chép ruộng. Những công việc bình thường với bà con lại trở thành trải nghiệm rất thú vị đối với du khách.”
Cách làm ấy cho thấy một hướng tiếp cận khác của du lịch mùa vàng, không biến cảnh quan thành một “sân khấu” để du khách chỉ đứng nhìn, mà đưa du khách trở thành một phần của đời sống bản địa.
Tại các xã phía Tây, mỗi địa phương đang lựa chọn một cách riêng để tạo nên sức hút. Thông Nguyên phát triển các hoạt động văn hóa, ẩm thực, sản phẩm địa phương và giải chạy mùa vàng; Hồ Thầu gắn cảnh sắc ruộng bậc thang với văn hóa trà Shan tuyết, trải nghiệm pha trà, thưởng trà, bắt cá chép ruộng và hành trình chinh phục Chiêu Lầu Thi.
Ở Tân Tiến, những vườn chè Shan tuyết cổ thụ và bản sắc văn hóa Dao mở ra một không gian trải nghiệm khác. Trong khi đó, Bản Máy, Thàng Tín, Pờ Ly Ngài, Nậm Dịch… tiếp tục tạo dấu ấn bằng cảnh quan ruộng bậc thang, lễ hội, nghề truyền thống và đời sống cộng đồng. Mỗi nơi một sắc thái, nhưng cùng tạo thành một mùa vàng chung của phía Tây Tuyên Quang.
Để văn hóa trở thành sức hút
Điều làm nên giá trị của mùa vàng không chỉ là những thửa ruộng đẹp, đó còn là những gì nằm phía sau cảnh sắc ấy: cách người dân canh tác, những phiên chợ vùng cao, trang phục truyền thống, nghề thủ công, ẩm thực, tiếng đàn, tiếng khèn và những câu chuyện được kể bên những nếp nhà.
Khi du khách bước xuống ruộng, thử một công việc của người nông dân; khi ngồi bên chén trà Shan tuyết; khi thưởng thức một món ăn bản địa hay lắng nghe câu chuyện về nghề truyền thống, cảnh quan lúc ấy không còn là một bức tranh đứng yên.
Đây cũng là hướng đi để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững. Người dân không chỉ đón khách mà trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ, giới thiệu sản phẩm, gìn giữ nghề truyền thống và kể câu chuyện văn hóa của chính cộng đồng mình.
Giá trị của mùa vàng vì thế được kéo dài từ ruộng lúa đến các sản phẩm OCOP, từ nương chè đến ẩm thực, từ lễ hội đến dịch vụ lưu trú và các hành trình khám phá.
Điểm hấp dẫn của mùa vàng phía Tây Tuyên Quang nằm ở sự đa dạng. Du khách có thể lựa chọn một chuyến đi ngắn để ngắm ruộng bậc thang, hoặc nối dài hành trình qua nhiều địa phương để khám phá những sắc thái khác nhau của vùng đất.
Đó là hành trình từ những triền ruộng vàng đến vùng chè Shan tuyết; từ bản làng đến phiên chợ; từ trải nghiệm làm nông nghiệp đến tìm hiểu văn hóa cộng đồng.
Du khách Trần Đức Hạnh, đến từ Phú Thọ, chia sẻ:“Mùa vàng năm nay thực sự khác biệt. Tôi có thể dành cả tháng 9 để trải nghiệm các địa phương, từ Thông Nguyên, Hồ Thầu, Hoàng Su Phì đến Tân Tiến. Mỗi nơi có một vẻ đẹp, một trải nghiệm riêng. Đó thực sự là một hành trình rất thú vị.”
Những chia sẻ như vậy cho thấy sức hút của mùa vàng đang dần vượt ra khỏi giá trị đơn thuần của một mùa lúa chín. Du khách tìm đến không chỉ để chụp một bức ảnh đẹp, mà còn để tìm kiếm trải nghiệm, tìm hiểu văn hóa và gặp gỡ con người.
Khi những thửa ruộng bắt đầu chuyển sang màu vàng óng, phía Tây Tuyên Quang cũng bước vào thời điểm đẹp nhất trong năm, có người tìm đến để săn những khoảnh khắc đẹp trên triền núi. Có người muốn thử một ngày làm nông dân vùng cao. Có người tìm về những cội chè Shan tuyết, thưởng một chén trà giữa mây núi. Cũng có người chỉ muốn ngồi bên hiên nhà, nghe gió đi qua những thửa ruộng đang mùa thu hoạch. Mỗi du khách có một cách cảm nhận khác nhau, nhưng điểm chung là họ được chạm vào một mùa Thu rất thật – nơi cảnh sắc, con người và văn hóa hòa quyện.
Mùa vàng vì thế không chỉ là mùa của lúa chín. Đó là mùa của những cuộc gặp gỡ, của trải nghiệm và của những câu chuyện được kể bằng chính đất, người và văn hóa vùng cao. Và khi mùa vàng đi qua, điều còn lại không chỉ là những bức ảnh đẹp trong hành trình trở về, mà còn là một lời hẹn với du khách: trở lại phía Tây Tuyên Quang để tiếp tục khám phá những sắc màu khác của miền đất nơi núi rừng và văn hóa cùng cất tiếng gọi.
Hoàng Tính
